Trzy rodzaje umów, które spotkasz
Najprostsza sytuacja to umowa o pracę (Arbeitsvertrag) z niemieckim pracodawcą. Podlegasz wtedy niemieckim przepisom o pracy, niemieckiemu ubezpieczeniu społecznemu i płacisz podatek w Niemczech. Druga możliwość to delegowanie przez polską firmę, w której pozostajesz pracownikiem, a do Niemiec jedziesz na określony czas. Wtedy najczęściej dalej płacisz składki w Polsce, co potwierdza zaświadczenie A1. Trzecia to praca tymczasowa przez agencję, w której agencja jest pracodawcą, a Ty wykonujesz pracę u innej firmy.
Co powinna zawierać umowa
Niemiecki pracodawca ma obowiązek przekazać Ci na piśmie najważniejsze warunki zatrudnienia. Dokument powinien zawierać dane stron, datę rozpoczęcia pracy, miejsce pracy, opis stanowiska, wysokość wynagrodzenia i termin wypłaty, czas pracy, wymiar urlopu oraz warunki wypowiedzenia. Jeśli któregoś elementu brakuje, poproś o uzupełnienie przed podpisem.
Okres próbny i wypowiedzenie
Okres próbny w Niemczech może trwać najwyżej sześć miesięcy. W tym czasie obowiązuje krótszy termin wypowiedzenia, najczęściej dwa tygodnie. Po okresie próbnym ustawowy termin wypowiedzenia ze strony pracodawcy to cztery tygodnie do piętnastego albo do końca miesiąca, a umowa lub układ zbiorowy mogą przewidywać dłuższy. Sprawdź, co wynika z Twojej umowy.
Urlop i choroba
Ustawowo przysługują co najmniej 24 dni robocze urlopu przy sześciodniowym tygodniu pracy, czyli 20 dni przy tygodniu pięciodniowym. Wiele umów daje więcej. W razie choroby musisz niezwłocznie poinformować pracodawcę, a po kilku dniach przedstawić zaświadczenie lekarskie. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie za okres choroby przez sześć tygodni, jeśli spełniasz warunki ustawowe.
Umowa a zakwaterowanie
Jeśli pracodawca zapewnia mieszkanie, zapytaj, czy wynika ono z odrębnej umowy najmu, jaki jest koszt i co się dzieje po wypowiedzeniu pracy. Meldunek w niemieckim urzędzie (Anmeldung) jest obowiązkowy w ciągu 14 dni od wprowadzenia się i wymaga potwierdzenia od wynajmującego.
Na co uważać przy delegowaniu
Przy delegowaniu z Polski obowiązują Cię niemieckie przepisy o płacy minimalnej i o czasie pracy, mimo że umowę zawarłeś w Polsce. Zapytaj o zaświadczenie A1, o dodatki za pracę za granicą i o to, kto płaci za dojazd i zakwaterowanie. Wynagrodzenie powinno odpowiadać co najmniej niemieckiemu minimum, zob. najniższa krajowa w Niemczech.
Jak przeczytać umowę krok po kroku
Przeczytaj umowę w całości, zanim ją podpiszesz, najlepiej dzień wcześniej, a nie na stanowisku pracy. Zaznacz fragmenty, których nie rozumiesz, i poproś o wyjaśnienie na piśmie. Przy tłumaczeniu z niemieckiego zwróć uwagę na słowa dotyczące wynagrodzenia (Vergütung, Stundenlohn), czasu pracy (Arbeitszeit), wypowiedzenia (Kündigung) i urlopu (Urlaub). Jeśli nie masz pewności co do zapisu, skorzystaj z bezpłatnej porady związku zawodowego lub poradni dla pracowników zagranicznych.
Zwróć uwagę także na zapisy o godzinach nadliczbowych i dodatkach. Umowa powinna mówić, czy nadgodziny są płatne, czy rozliczane czasem wolnym, oraz jak naliczane są dodatki za noc, niedzielę i święta. Brak takich zapisów nie oznacza braku prawa do dodatków, ale utrudnia ich dochodzenie, dlatego lepiej je uzgodnić z góry.
Gdzie szukać pomocy
Zachowaj kopie umowy, odcinków wypłat i własny zapis godzin pracy. W razie sporu możesz skorzystać z porady związku zawodowego albo bezpłatnej poradni dla pracowników zagranicznych. Przeczytaj także, jak sprawdzić agencję pracy, zanim podpiszesz dokumenty.